Foto: opracowanie: Mariusz Olszewski/Startup Poland

 

Mikro-, małe i średnie firmy to blisko 99,8 proc. wszystkich firm w Polsce. W latach 2014-2020 mogą liczyć na duże wsparcie ze środków unijnych, ponieważ Polsce przyznano budżet w wysokości 82,5 mld euro, a głównym odbiorcą będzie właśnie ta grupa przedsiębiorców. W perspektywie 2007-2013 firmy korzystały ze wsparcia finansowego na inwestycje, wdrażanie innowacji, usługi rozwojowe (szkolenia, doradztwo), promocję usług, produktów lub przedsiębiorstwa czy też na podejmowanie współpracy gospodarczej na rynkach zagranicznych. Wsparcie udzielane ze środków Unii Europejskiej miało głównie charakter bezzwrotny, czyli dotacji. W obecnej perspektywie finansowej (2014-2020)  
w większym stopniu niż w poprzednich latach wsparcie będzie miało charakter tzw. instrumentów zwrotnych: pożyczek, gwarancji, poręczeń. Komisja Europejska zaleca, żeby nawet do 10% całości środków przeznaczyć na instrumenty zwrotne
.

 

Co różni wsparcie zwrotne od wsparcia bezzwrotnego ze środków UE?

Podstawowe różnice między tymi formami wsparcia to: zwrotność środków, rodzaj podmiotu ubiegającego się o wsparcie, wpływ na warunki konkurencji oraz efektywność ekonomiczna wykorzystania danego źródła finansowania.

 

Finansowanie bezzwrotne

Finansowanie bezzwrotne, inaczej dotacja, to bezzwrotna pomoc finansowa udzielana na ściśle określonych warunkach, przeznaczona na realizację konkretnych przedsięwzięć. Należy przy tym pamiętać, że dotacje nigdy nie pokrywają 100% planowanych kosztów. Przy wnioskowaniu o dotację przedsiębiorca musi posiadać zabezpieczenie co najmniej 10% planowanych kosztów – tzw. wkład własny.

 

 

Finansowanie zwrotne

Finansowanie zwrotne to rodzaj wsparcia, które przedsiębiorca w bliższej lub dalszej perspektywie jest zobowiązany zwrócić. W jego ramach można wyróżnić dwie grupy: finansowanie dłużne oraz finansowanie kapitałowe. Oferowane jest głównie przez Narodowych Pośredników Finansowych Programów UE oraz instytucje otoczenia biznesu (IOB), takie jak: fundusze pożyczkowe i poręczeniowe, fundusze kapitału zalążkowego czy sieci aniołów biznesu. Wsparcie zwrotne to przede wszystkim pożyczki lub kredyty, poręczenia, produkty kapitałowe / wejścia kapitałowe (seed capital czy venture capital), współfinansowane ze środków europejskich i udzielane na preferencyjnych warunkach. Preferencyjność ta polega na uproszczonych procedurach dostępu do wsparcia – często posiada ono bardzo niskie oprocentowanie, nie wymaga zabezpieczenia (lub wymaga niższego niż w wypadku środków komercyjnych), nie wymaga wkładu własnego (lub jest on dużo niższy niż w wypadku środków komercyjnych), występuje obniżka marży, okres wsparcia może być wydłużony (w porównaniu z finansowaniem na zasadach komercyjnych), mogą się o nie starać nowo powstałe firmy.

W ramach aktualnej oferty instrumentów finansowych w programach UE polscy przedsiębiorcy mogą liczyć w szczególności na preferencyjne:

Poddziałanie 3.1.3. Fundusz Pożyczkowy Innowacji

Jest to wsparcie pomostowe pomiędzy wsparciem zasiewowym a dalszymi etapami finansowania, przeznaczone dla stosunkowo nowych, innowacyjnych firm, które nie pojawiły się na giełdzie i nie dokonały podziału zysku. Instrument polega na udzieleniu przedsiębiorcy pożyczki, której gwarancją będzie umowa z aniołem biznesu lub funduszem typu venture capital o wyłożeniu kapitału prywatnego co najmniej w wysokości uzyskanej pożyczki.

 

Poręczenia

Poręczenie to instrument stanowiący zabezpieczenie dla przedsiębiorcy starającego się o kredyt lub pożyczkę. Fundusz poręczeniowy, wystawiając poręczenie dla przedsiębiorcy, staje się gwarantem spłaty zadłużenia dla instytucji udzielającej finansowania dłużnego przedsiębiorcy. Fundusze poręczeniowe ułatwiają w ten sposób przedsiębiorcom oraz osobom rozpoczynającym działalność gospodarczą dostęp do zewnętrznego finansowania w postaci kredytów bankowych oraz pożyczek. Fundusze poręczają zobowiązania finansowe przedsiębiorcom, którzy mają zdolność kredytową, ale nie posiadają wymaganych przez instytucję finansującą zabezpieczeń.

Poręczenia można uzyskać również w tworzonych w tym celu funduszach poręczeniowych współfinansowanych ze środków europejskich.

 

Pożyczki

Pożyczki preferencyjne z funduszy pożyczkowych dostępne są dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym dla przedsiębiorstw rozpoczynających działalność i planujących rozwój. Niskie oprocentowanie i brak prowizji (lub niska prowizja) oraz fakt, że środki mogą być przeznaczane na różne cele projektowe, to niewątpliwe atuty pożyczki. Na etapie ubiegania się o wsparcie konieczne będzie zapewnienie zabezpieczenia (np. w postaci żyrantów, gwarancji bankowych, poręczenia instytucji, blokady środków na koncie bankowym).

 

Kredyt

Kredyt jest najpopularniejszą metodą finansowania przedsięwzięć gospodarczych, bez względu na etap rozwoju, na jakim znajduje się firma. W wypadku kredytów finansowanych z funduszy europejskich każda instytucja finansowa samodzielnie ustala dokładne warunki finansowania – okres kredytowania, oprocentowanie i opłaty.

Źródła finansowania start-upów (4) – Kredyty bankowe: www.pi.gov.pl

 

Leasing

Leasing jest nowoczesną, efektywną ekonomicznie formą finansowania inwestycji, niewymagającą angażowania znacznych środków własnych po stronie przedsiębiorstwa, jednakże środek trwały, który jest w leasingu, należy do instytucji finansującej, a nie do przedsiębiorcy. Podobnie jak w wypadku kredytów każda instytucja finansowa ustala indywidualnie warunki leasingu.

 

Crowdfunding  

Jest to forma finansowania różnego rodzaju projektów przez społeczność, która jest lub zostanie wokół tych projektów zorganizowana. Przedsięwzięcie jest w takim wypadku finansowane poprzez dużą liczbę drobnych, jednorazowych wpłat dokonywanych przez osoby zainteresowane projektem. Upowszechnienie się internetu i możliwość łatwego informowania o projektach oraz tworzenia wokół nich społeczności przyczyniły się do rozwoju zjawiska crowdfundingu. Określenie to jest zwykle używane w odniesieniu do zbiórek prowadzonych na stworzonych w tym celu platformach internetowych, rzadziej także za pośrednictwem serwisów społecznościowych lub blogów.

Jedną z form wynagradzania społeczności finansującej projekt jest przyszły udział w zyskach z projektu bądź udział (współwłasność) w samym projekcie. Ten rodzaj crowdfundingu, zwany też crowdfundingiem udziałowym, jest coraz częściej wykorzystywany do finansowania nowych projektów biznesowych, tak zwanych start-upów, i jest w tym wypadku formą inwestycji. Drugim rodzajem nagrody jest oferowanie wpłacającym produktu, którego wyprodukowanie będzie możliwe dzięki prowadzonej zbiórce. Jest to więc forma przedsprzedaży. Mechanizm ten z powodzeniem wykorzystują muzycy, pozyskując w ten sposób środki na opłacenie studia nagraniowego i wydanie nowego albumu.

 

Kapitał udziałowy od aniołów biznesu i funduszy kapitałowych (seed capital, venture capital, private equity)

Prywatni inwestorzy, zwani aniołami biznesu, oraz fundusze kapitałowe podwyższonego ryzyka (seed capital, venture capital, private equity) są właściwym źródłem finansowania dla nowej, rozwijającej się firmy, która ma dobry pomysł na biznes, często innowacyjny i o podwyższonym ryzyku, a nie może pozyskać kredytu bankowego lub pożyczki ze względu na brak zabezpieczeń i historii kredytowej. Pozytywnie zaopiniowana firma przechodzi okres preinkubacji (często w ramach inkubatorów przedsiębiorczości, parków technologicznych etc.), a jeśli pomysł się sprawdzi, fundusz lub anioł biznesu wprowadzają do niej kapitał. Również w wypadku takiego finansowania kapitałowego część instytucji inwestuje pieniądze pozyskane z UE.


Opracowanie: Mariusz Olszewski/Startup Poland

 

Poddziałanie 3.1.2. Inwestycje grupowe aniołów biznesu w MŚP – Biznest

Beneficjentami ostatecznymi programu będą młode, innowacyjne przedsiębiorstwa, które zostały dofinansowane już na etapie powstania (tzw. seed capital, czyli finansowanie zasiewowe), ale nie są jeszcze gotowe na pozyskanie środków w całości od prywatnych inwestorów. Dzięki temu programowi aniołowie biznesu zrzeszeni w sieci będą mogli dokapitalizować przedsiębiorstwa środkami prywatnymi i z funduszy UE w stosunku 1:1. Jest to wsparcie pomostowe pomiędzy wsparciem zasiewowym a możliwością pozyskania dofinansowania na kolejne etapy rozwoju.

 

Poddziałanie 3.1.1. Inwestycje w innowacyjne start-upy – Starter

O środki w ramach programu mogą starać się fundusze venture capital i fundusze zalążkowe, które następnie będą selekcjonować, preinkubować i inwestować w nowe przedsiębiorstwa o wysokim potencjale innowacyjnym.

 

Finansowanie z Unii Europejskiej w 2017 roku

Na lata 2014-2020 Komisja Europejska przeznaczyła ponad 4,5 mld euro na ułatwienie dostępu do finansowania dla europejskich przedsiębiorców poprzez ramowe programy Unii Europejskiej (COSME, Horyzont 2020, EaSI, Kreatywna Europa). Pomoc unijna dla mikro-, małych i średnich firm będzie oparta na pożyczkach i poręczeniach, z których będą finansowane inwestycje w poprawę konkurencyjności tych firm, w poprawę efektywności energetycznej oraz w innowacje. Możliwe będzie także finansowanie mieszane (hybrydowe), czyli połączenie inwestycji zwrotnych z dotacjami, np. przedsiębiorca otrzyma dotację na sfinansowanie części inwestycji i jednocześnie będzie miał możliwość sfinansowania wkładu własnego pożyczką na preferencyjnych warunkach. 

 

COSME

Program COSME (Program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw) będzie w dużej mierze kontynuacją realizowanego w latach 2007-2013 Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP). Zapewni on również ciągłość inicjatyw, takich jak Europejska Sieć Przedsiębiorczości (ang. Enterprise Europe Network), podejmowanych w ramach  Programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji (EIP).

W ramach COSME dostępne jest preferencyjne wsparcie finansowe: za niższą cenę, z dłuższym okresem spłaty, z mniejszymi wymogami dotyczącymi zabezpieczenia, wkładu własnego itp. Produkty finansowe są udostępniane także tym przedsiębiorcom, którzy bez COSME nie mieliby szans na zdobycie niezbędnych środków.

 

Horyzont 2020

Program ramowy Unii Europejskiej Horyzont 2020 jest największym w historii Unii programem dotyczącym badań naukowych i innowacji. Swoim zakresem obejmuje trzy dotychczas odrębne programy wspierania badań na poziomie unijnym:

- Program ramowy UE w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji,
- poświęconą innowacyjności część Programu ramowego na rzecz konkurencyjności
   i innowacji (CIP),
- działania Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii (EIT).

W ramach programu Horyzont 2020 możliwe jest wsparcie finansowe (pożyczki, poręczenia) innowacyjnych projektów realizowanych m.in. przez MMŚP (wsparcie od 25 tys. do 25 mln euro).

 

EaSI

W ramach programu EaSI dostępne będzie wsparcie dla dwóch sekcji tematycznych: mikrofinanse dla grup w trudnej sytuacji i mikroprzedsiębiorstw oraz przedsiębiorczość społeczna, w tym mikropożyczki dla przedsiębiorstw społecznych.

 

Programy krajowe i regionalne – dla kogo i na jaki cel?

Wsparcie oferowane będzie również w ramach krajowych (programy operacyjne Infrastruktura
i Środowisko, Inteligentny Rozwój, Polska Wschodnia) i regionalnych programów operacyjnych (16 programów operacyjnych). W ramach krajowych programów operacyjnych (Inteligentny Rozwój, Polska Wschodnia) duży nacisk położony jest na start-upy, tzn. nowo powstałe firmy z innowacyjnym pomysłem, ale bez kapitału. Podobnie jak w latach poprzednich pożyczki i poręczenia będą udzielane za pośrednictwem operatorów krajowych i regionalnych, którzy każdorazowo ustalają szczegółowe zasady ubiegania się o wsparcie.

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości prowadzi również program Scale Up w ramach rządowego programu Start In Poland. Jest to program pilotażowy, w którym zostaną wybrane podmioty o dużym doświadczeniu akceleracyjnym, a następnie wraz z dużymi przedsiębiorstwami (preferowane będą spółki Skarbu Państwa), akceleratorami korporacyjnymi i funduszami seed / venture capital rozpoczną proces akceleracji start-upów. Każda utworzona grupa akceleratorów weźmie pod opiekę około 20 start-upów.

 

Jacek Kuryło

Olga Gałek

 

W tekście wykorzystano materiały udostępnione na stronach internetowych:

www.wikipedia.pl

www.instrumentyfinansoweue.gov.pl

 www.funduszeeuropejskie.gov.pl

www.ec.europa.eu

 

 

Udostępnij ten artykuł znajomym!